/ 35 تدبير خدا بدين گونه بر انسان احاطه دارد رهنمودهايى از آيات : آيات پيشين چنين بيان كردند كه كسانى هستند كه با ترديد و شك نسبت به خدا ايمان دارند ، پس اگر نعمتى نصيبشان شود آرامش مىيابند و اگر با آزمونى به آزمايش گرفته شوند روى مىگردانند ، و گفتند : اين گروه از رهبرانى پيروى مىكنند كه نه زيانى براى آنان دارند و نه سودى مىرسانند . در اين درس قرآن به ما يادآورى مىكند كه حكمرواى حقيقى هستى ، و آن كه ولايت به حقّ بر انسان دارد همانا خداست ، نه تنها در عرصهء تشريعى و در آخرت ، بلكه در دنيا و عرصهء تكوينى و كلّ عالم هستى نيز هم چنان است . اين آيات براى تأكيد همين تفكّر حقايقى چند را به ما گوشزد مىكنند : نخست : كسانى كه مىپندارند از اراده و تدبير خدا جدا و بيرونند هر چه مىخواهند بكنند و هر حيله‌اى مىخواهند به كار برند ، سپس بنگرند كه آيا مىتوانند از حدود توانايى و حكمرانى خدا بيرون روند ؟ / 36 دوم : آيا انسان مىتواند خود به راه درست راه يابد و جادّهء مستقيم را بدون هدايت و راهنمايى خدا كه در آيات و پيامبران و توفيق هدايتش شكل پذيرفته است ، هدايت شود ؟ سوّم : آيا ممكن است نوع بشر بر پايه‌اى جز رسالت به حقّ الهى يگانه و يك پارچه شود ؟ هرگز . . . زيرا رسالت الهى و كردار بدان همانا تنها پايه و شالودهء